بازار مهندسی دچار اشباع خدمات و مهندسان بیکار شده است. اشباع بازار مهندسی زنگ خطری است که مدتهاست به گوش می رسد ولی متاسفانه کسی توجه چندانی به آن ندارد.
باید در نظر داشت بخشی از صادرات غیرنفتی ایران در حوزه خدمات فنی و مهندسی است و از این رو باید بین مهاجرت نیروی کار را با صادرات خدمات فنی و مهندسی تفاوت قائل شد. اگر نگاه راهبردی به دیپلماسی اقتصادی کشور داشته باشیم، کسب امنیت و کسب منافع اقتصادی را اولویت قرار میدهیم که صادرات خدمات فنی و مهندسی از موارد تامین منافع اقتصادی محسوب می شود.
وقتی روابط کشورها در حوزه اقتصاد با یکدیگر تنیده شود مسلماً امنیت نیز تامین می شود، کما اینکه در سال های اخیر در ارتباط با کشورهای همسایه این مهم را از نزدیک دیده ایم.
در ایران با کیفیت ترین متخصص های امور فنی وجود دارند، ایران جزو پنج کشور نخست دنیا در زمینه فارغالتحصیلان مهندسی است و با کشور های سطح بالای جهان قابل مقایسه است. بنابراین ظرفیت بسیار بالایی در این حوزه داریم و این فرصت وجود دارد که به صادرات خدمات فنی و مهندسی کمک کنیم.
کشور ما دارای پتانسیل های سخت افزاری قابل توجه است. واقعیت این است که کارخانههای متعددی در ایران وجود دارد که میتوانند کمک کننده صادرات کالا و خدمات فنی و مهندسی باشند. به طور مثال در حوزه آب و فاضلاب توانایی تامین نیازهای سخت افزاری در کشور به طور کامل وجود دارد و آنچه تولید می شود بسیار بیشتر از نیاز بازار ایران است؛ در نتیجه می توانیم این تجهیزات را با قیمت مناسب در کنار نیروی انسانی متخصص صادر کنیم.
در اینجا مهم است تا چالشهای خدمات فنی و مهندسی در کشور را بررسی کنیم. در شش سال گذشته بیش از ۵۶ درصد از صادرات فنی و مهندسی در حوزه آب و برق انجام شده است. در حقیقت در این حوزه با چالش های زیادی روبرو نیستیم اما با این وجود پنل نخبگان را در وزارت نیرو تشکیل دادیم تا ضمن احصای چالشها اقدام به رفع آنها کنیم.
صادرات خدمات فنی و مهندسی و نیروی کار می تواند با مهاجرت همزمان شود، خوشبختانه در حوزه آب و فاضلاب صادرات خدمات فنی و مهندسی منجر به مهاجرت نیروی کار نشده است در حقیقت متخصصین ایرانی در این حوزه صادرات را به کشورهای دیگر انجام میدهند و با حضور در کشورهایی که نیاز به این خدمات دارند مشاورههای فنی ارائه می دهند. در نهایت ۹۹ درصد از آن ها به کشور باز میگردند.
*دکترای تخصصی مدیریت منابع انسانی
