تحقیقات زیادی درباره مطالعات امکان سنجی انجام شده که نشان می دهد 7 اصل مهم برای مطالعات امکان سنجی در پروژه های جدید و پیچیده را باید مدنظر داشت. یکی از این اصول عدم قطعیت است.

برای دانستن اینکه 7 اصل مهم در مطالعات امکان سنجی پروژه های پیچیده کدامند با این مطلب از مهندسین مشاور نوآوران هم اندیش طرح و توسعه همراه باشید. گفتنی است این مطلب در بخشهای مختلف به تدریج در این وبسایت منتشر خواهد شد.

پیش از این در مقالاتی به مقدمات مربوط به تشریح 7 اصل مهم برای مطالعات امکان سنجی پرداختیم و در این مقاله اصل دوم از هفت اصل را توضیح خواهیم داد.

اصل 2: مدیریت عدم قطعیت از طریق سؤالات تحقیق تکراری

هدف اصلی مطالعات امکان‌سنجی، «یافتن نقاط آسیب‌پذیری» یک پروژه است. برای یافتن نقاط آسیب پذیر پروژه ناگزیریم آن بخش از غافلگیری ها و شگفتی‌های پروژه‌ -که ممکن است صاحبان پروژه را با ضرر مواجه کند- از آینده به زمان حال بکشانیم و آنها را روی کاغذ مجسم کنیم.

از این رو، مطالعات امکان سنجی باید به دنبال شناسایی و جلوگیری از تداوم عدم قطعیت قابل حل در مراحل بعدی پروژه باشد. با این حال، از آنجایی که منابع دانشی ما و زمان در اختیار مطالعه کنندگان محدود هستند، ممکن است بازدهی رو به کاهش در تلاش‌ها برای کاستن از عدم قطعیت (شک به موفقیت) وجود داشته باشد.

به‌ویژه با توجه به فوریت در برنامه‌ریزی اولیه پروژه که همه ذی نفعان در این عجله، مشترک هستند، باید در نظر داشت که زمان ما برای مطالعات امکان سنجی بیش از گذشته محدود خواهد شد. از سوی دیگر ماهیت دانش مورد جستجو نیز باید تعریف شود (به مقاله مربوط به اصل 1 مراجعه کنید)، که به درک ذی نفعان و مهندسین مشاور پروژه از موضوع «عدم قطعیت» بستگی دارد.

مفهوم عدم قطعیت و قطعات چهارگانه پازل

مفهوم “عدم قطعیت” به طور گسترده مورد مطالعه اشخاص زیادی از جمله لوچ، مک لین، سونگ و همکارانشان قرار گرفته است. به تعبیر کیم، یک راه رایج برای مفهوم سازی عدم قطعیت، استفاده از چهار بخش است که هر کدام یک کواتر از حقیقت را می سازند:

ربع اول حقیقت: معلومات شناخته شده (حقایق).

ربع دوم حقیقت: مجهولات شناخته شده (عدم قطعیت ناشناخته – جایی که دامنه نتایج ممکن مشخص است)

ربع سوم حقیقت: مجهولات ناشناخته (عدم قطعیتی که معمولا توسط مطالعه کنندگان نادیده گرفته می شود، یا اصولا برای ما بسیار مبهم یا ناشناخته هستند).

ربع چهارم حقیقت: معلومات ناشناخته – دانش موجود که در مطالعات ابتدایی، شناسایی یا در نظر گرفته نشده است.

با شناخت این چهار قطعه است که ما می توانیم تصویری از حقیقت مربوط به پروژه ای که مطالعات امکان سنجی آن در حال اجراست را در ذهن داشته باشیم.

تداوم شک و عدم قطعیت

واقعیت این است که با شناخت 4 قطعه حقیقت و دریافت این نکته که عدم قطعیت را می توان تجزیه به 4 بخش کرد، باز هم مشکلات حل نمی شود.

باید متوجه این نکته بود که عدم قطعیت معرفتی نیز در مورد دقت، سوگیری و کامل بودن دانش و همچنین تداوم شک‌های شناسایی شده وجود دارد.

این عدم قطعیت معرفتی می تواند به فرآیندهایی بستگی داشته باشد که از طریق آن عدم اطمینان شناسایی می شود و دانش به دست می آید.

عدم قطعیت ویژگی ذاتی مطالعات امکان سنجی

نکته بسیار مهم دیگر در مطالعات امکان سنجی پروژه های جدید و پیچیده آن است که عدم قطعیت مانند یکی از صفات پروژه، همیشه وجود دارد و درصدی از خطا یا عدم اطمینان را باید برای پروژه ها در نظر داشت.

می توان گفت عدم قطعیت معرفتی یک ویژگی ذاتی مطالعات امکان سنجی است، به ویژه در مواردی که اطلاعات نامتقارن و منافع بالقوه متضاد وجود دارد. البته در آینده نسبت به این موضوع بیشتر بحث خواهیم کرد. همچنین عدم قطعیت در امکان سنجی پروژه را باید نوع شناسی کرده و مورد مطالعه قرار دهیم.

در قسمتهای بعدی به تشریح ادامه اصول مربوط به مطالعات امکان سنجی در پروژه های پیچیده و جدید خواهیم پرداخت.

از شما دعوت می کنیم در صورتی که این مقاله از مهندسین مشاور نوآوران هم اندیش طرح و توسعه را مفید یافتید آن را در شبکه های اجتماعی همرسانی کنید تا دیگران هم از آن استفاده کنند.